Để buổi hẹn đầu không thành buổi phỏng vấn, bạn hỏi ít câu hơn nhưng hỏi sâu hơn, kể một chút chuyện của mình sau mỗi câu trả lời, và nối câu tiếp theo vào chi tiết người kia vừa nói. Trò chuyện là trao đổi qua lại, không phải danh sách câu hỏi.
Cảm giác bị phỏng vấn đến từ một nhịp rất dễ nhận ra: hỏi, nghe một câu, gật đầu, hỏi câu khác hoàn toàn. Người được hỏi thấy mình đang bị chấm điểm, còn người hỏi thì mệt vì phải nghĩ câu liên tục. Phần dưới chỉ cách đổi nhịp đó, với câu mẫu dùng được ngay.
Vì sao cuộc trò chuyện hay trượt thành phỏng vấn
Hiểu nguyên nhân thì sửa dễ hơn. Thường có ba thói quen gây ra cảm giác này.
Chuẩn bị quá nhiều câu hỏi
Nhiều người lo hết chuyện nên mang theo cả danh sách trong đầu. Kết quả là họ nghe câu trả lời chỉ để chờ đến lượt câu tiếp theo. Người kia cảm nhận được điều đó rất nhanh, qua ánh mắt và độ dài của khoảng nghỉ.
Câu hỏi đóng
“Bạn làm nghề gì?”, “Bạn quê ở đâu?”, “Bạn có anh chị em không?” đều trả lời được bằng vài chữ. Mười câu như vậy là mười lần bắt đầu lại từ đầu.
Không kể gì về mình
Có người nghĩ lịch sự là để người kia nói. Nhưng nếu chỉ một bên kể, bên kia sẽ thấy mình đang bị tìm hiểu một chiều. Trò chuyện cân bằng cần cả hai cùng mở lòng một chút.
Ba thói quen giúp cuộc trò chuyện tự chảy
Không cần mẹo phức tạp. Ba thói quen dưới đây đủ để thay đổi nhịp của cả buổi.
Hỏi tiếp theo chi tiết, không đổi đề. Khi người kia nói “Mình làm kế toán ở một công ty xây dựng”, thay vì chuyển sang hỏi quê, hãy đi tiếp vào chính câu đó: “Kế toán xây dựng chắc mùa cuối năm bận lắm nhỉ? Bạn thích phần nào trong công việc nhất?”. Một chi tiết nhỏ có thể mở ra mười phút trò chuyện.
Kể lại một mẩu tương ứng. Sau khi nghe, chia sẻ một chút chuyện của mình có liên quan: “Mình thì làm thiết kế, cũng có mùa chạy hạn kiểu vậy, đêm nào cũng mơ thấy khách gọi.”. Mẩu chuyện ngắn, đủ để người kia có cái mà hỏi lại.
Hỏi cảm nhận, không chỉ hỏi sự kiện. Sự kiện là “bạn đi đâu”, cảm nhận là “chuyến đó có gì làm bạn nhớ nhất”. Câu hỏi cảm nhận giúp hai người biết nhau thật, chứ không chỉ biết lý lịch.
Đổi câu hỏi đóng thành câu hỏi mở
Cùng một chủ đề, cách hỏi khác nhau cho ra cuộc trò chuyện khác nhau. Bảng này dùng để luyện trước khi đi:
| Câu hỏi dễ thành phỏng vấn | Cách hỏi mở hơn |
|---|---|
| Bạn làm nghề gì? | Một ngày làm việc bình thường của bạn trông thế nào? |
| Bạn có hay đi du lịch không? | Chuyến đi nào gần đây làm bạn thấy đáng nhất? |
| Cuối tuần bạn làm gì? | Cuối tuần lý tưởng của bạn là ở yên trong nhà hay ra ngoài cho đã? |
| Bạn thích đọc sách không? | Gần đây bạn đọc hay xem được gì làm bạn nghĩ mãi? |
| Bạn có nuôi thú cưng không? | Nếu được nuôi một con vật bất kỳ, bạn chọn con gì và vì sao? |
| Bạn ở thành phố này lâu chưa? | Hồi mới chuyển đến, điều gì làm bạn bất ngờ nhất ở đây? |
Đừng học thuộc bảng này. Nó chỉ để bạn quen phản xạ hỏi “thế nào”, “vì sao”, “điều gì” thay vì “có không”.
Câu hỏi mở cũng có mặt trái: hỏi quá sâu quá sớm, kiểu “điều gì làm bạn tổn thương nhất”, lại thành nặng nề. Giữ ở mức đời thường, vui vẻ, rồi để người kia tự chọn kể sâu đến đâu. Nếu họ trả lời ngắn một câu hỏi riêng tư, đó là tín hiệu nên lùi lại, không phải hỏi gặng thêm.
Chủ đề dễ mở cho lần gặp đầu
Những chủ đề sau thường nhẹ nhàng, ai cũng có chuyện để kể, và giúp lộ ra tính cách thật:
- Món ăn: món tủ, món nhớ nhà, món từng thử mà không dám ăn lần hai.
- Kỷ niệm thời đi học hoặc những năm đầu đi làm, kể theo kiểu chuyện vui.
- Thứ đang học hoặc muốn học: một ngoại ngữ, một nhạc cụ, nấu ăn, bơi.
- Nơi muốn đến và lý do, thay vì liệt kê nơi đã đi.
- Một thói quen nhỏ mà người kia rất thích, như chạy bộ sáng, trồng cây trên ban công.
- Chuyện vừa xảy ra trên đường đến buổi hẹn, cái quán, cái món vừa gọi.
Chi tiết ở ngay trước mặt luôn là cách bắt đầu dễ nhất. Một câu như “Bạn gọi món này bao giờ chưa, mình thấy tên lạ quá” mở chuyện tự nhiên hơn mọi câu đã chuẩn bị.
Chủ đề nên để dành cho các lần sau
Không có chủ đề nào là cấm tuyệt đối, nhưng có những chuyện cần thêm thời gian và lòng tin.
Người yêu cũ
Nhắc qua là được nếu người kia hỏi, nhưng đừng kể dài hay so sánh. Một câu như “Mình chia tay cũng lâu rồi, giờ thấy ổn” là đủ cho lần đầu. Kể lể chuyện cũ khiến người kia nghĩ bạn chưa sẵn sàng.
Thu nhập, tài sản, chuyện tiền
Hỏi lương hay hỏi nhà đất lần đầu dễ bị hiểu là đang định giá người kia. Những chuyện này quan trọng, nhưng cần lúc đã tin nhau mới nói thật được.
Chính trị, tôn giáo theo kiểu tranh luận
Không phải cấm, nhưng nếu nói thì nói để hiểu, không để thắng. Thấy người kia lảng thì chuyển chủ đề.
Chuyện kết hôn, con cái quá sớm
Hỏi “bạn muốn mấy đứa con” ở buổi đầu thường tạo áp lực. Có thể hỏi nhẹ về điều người kia đang tìm, ví dụ “Bạn dùng ứng dụng để tìm bạn hay tìm người nghiêm túc?”, rồi để những câu sâu hơn cho sau.
Khi người kia trả lời ngắn
Có người hồi hộp nên trả lời cụt. Đừng vội kết luận họ không thích bạn. Hãy thử kể trước một chuyện của mình, vì nhiều người dễ mở lời hơn khi người đối diện đã mở lòng trước. Ví dụ: “Mình phải thú thật là sáng nay mình đổi áo ba lần, hồi hộp lắm.”. Một câu thật thà như vậy thường làm không khí dịu xuống.
Nếu đã thử vài cách mà người kia vẫn trả lời ngắn, nhìn điện thoại liên tục, có thể đơn giản là hai người không hợp nhịp, hoặc hôm đó họ không thoải mái. Không cần cố gắng gấp đôi, cũng không cần tự trách mình nói chưa hay. Có những buổi hẹn chỉ nên nhẹ nhàng kết thúc, cảm ơn nhau vì đã dành thời gian, và cả hai đều về với cảm giác dễ chịu. Những khoảng im lặng nhỏ thì cách xử lý được viết riêng trong bài gỡ im lặng, ngại ngùng giữa buổi hẹn đầu.
Tự kiểm sau buổi hẹn
Ba câu hỏi ngắn này giúp bạn biết mình đã trò chuyện hay đã phỏng vấn.
Bạn nhớ được gì về người kia? Nếu chỉ nhớ nghề và quê, có thể bạn đã hỏi nhiều mà nghe ít. Nếu nhớ được một câu chuyện cụ thể, bạn đã thật sự trò chuyện.
Ai nói nhiều hơn? Lý tưởng là gần chia đôi. Nếu bạn nói gần hết thời gian, lần sau hỏi nhiều hơn. Nếu gần như chỉ người kia nói, lần sau kể về mình nhiều hơn.
Có lúc nào cả hai cùng cười không? Tiếng cười chung là dấu hiệu tốt hơn mọi câu trả lời hay. Nó cho thấy hai người đã có lúc thả lỏng cùng nhau.
Có câu hỏi nào bạn muốn hỏi mà chưa kịp? Ghi nhớ nó. Nếu có lần hai, đó là cách mở đầu rất tự nhiên: “Hôm trước nghe bạn kể chuyện học bơi, mình quên hỏi giờ bạn bơi được chưa.”. Người kia sẽ thấy bạn đã thật sự nghe.
Câu hỏi thường gặp
Buổi hẹn đầu nên hỏi bao nhiêu câu là vừa?
Không có con số cố định. Thay vì đếm câu hỏi, để ý xem sau mỗi câu trả lời bạn có kể lại chút gì về mình không. Nếu chỉ hỏi liên tục mà không chia sẻ, người kia sẽ thấy như đang bị phỏng vấn.
Có nên chuẩn bị trước chủ đề nói chuyện không?
Có thể nghĩ sẵn hai ba chủ đề để yên tâm, nhưng đừng mang theo cả danh sách. Phần lớn cuộc trò chuyện hay đến từ việc hỏi tiếp vào chi tiết người kia vừa kể.
Người kia hỏi về người yêu cũ thì trả lời sao?
Trả lời ngắn, thật và không trách móc, ví dụ đã chia tay một thời gian và giờ thấy ổn. Không cần kể lý do chi tiết ở buổi đầu. Sau đó có thể hỏi lại nhẹ nhàng hoặc chuyển chủ đề.
Nói nhiều quá trong buổi hẹn đầu có sao không?
Nếu bạn nói phần lớn thời gian, người kia có thể thấy mình không được lắng nghe. Hãy để ý khi đã kể xong một chuyện thì hỏi lại người kia một câu liên quan để trao lượt.
Có nên nói về công việc trong buổi hẹn đầu không?
Nên, nhưng nói về cảm nhận với công việc thay vì chức danh và thu nhập. Hỏi điều người kia thích nhất hay thấy khó nhất sẽ giúp hiểu tính cách hơn là hỏi làm ở công ty nào.