Nếu điều bạn không thích ảnh hưởng trực tiếp tới bạn và lặp lại nhiều lần, như hay trễ hẹn hoặc đùa quá trớn, thì nên nói ra sớm, nhẹ nhàng, gắn với việc cụ thể. Nếu đó chỉ là gu riêng của người kia, như cách ăn mặc hay sở thích, thì có thể để yên.
Im lặng cho êm nghe có vẻ tử tế, nhưng những điều khó chịu nhỏ cộng dồn sẽ thành khó chịu lớn và bùng ra vào lúc không ngờ. Bài này giúp bạn phân loại, có câu nói mẫu, chọn thời điểm, và biết làm gì khi người kia không thay đổi.
Nói hay để yên: phân loại trước khi quyết
Không phải điều gì mình không thích cũng cần góp ý. Phân loại giúp bạn khỏi biến mình thành người bắt lỗi, mà cũng khỏi nuốt những điều thật sự cần nói.
| Loại | Ví dụ | Nên làm gì |
|---|---|---|
| Gu và sở thích riêng | Cách ăn mặc, thể loại phim, món ăn yêu thích | Để yên. Đây là con người họ, không phải lỗi |
| Thói quen ảnh hưởng tới bạn | Hay trễ hẹn, dùng điện thoại suốt buổi hẹn, hủy hẹn sát giờ | Nói ra, sớm và nhẹ |
| Cách đối xử với bạn | Đùa về ngoại hình của bạn, ngắt lời liên tục, chê bạn trước mặt người khác | Nói rõ, không chờ |
| Vượt ranh giới hoặc thiếu tôn trọng | Đòi xem điện thoại, ép làm điều bạn đã từ chối, nói nặng lời | Nói thẳng và cân nhắc dừng lại |
Hàng đầu và hàng cuối là hai đầu của một dải. Phần lớn chuyện khó xử nằm ở hai hàng giữa, và đó là chỗ cách nói quyết định kết quả.
Vì sao im lặng thường không giúp gì
Lúc mới tìm hiểu, ai cũng muốn giữ hình ảnh dễ chịu. Người kia trễ hẹn hai mươi phút, bạn cười bảo “không sao”. Lần hai, lần ba vẫn “không sao”, nhưng trong lòng đã bắt đầu đếm. Đến lần thứ tư bạn bực thật, và câu nói bật ra không còn nhẹ nữa.
Người kia thì ngạc nhiên thật lòng, vì với họ, ba lần trước bạn đều nói không sao. Họ không có cơ hội sửa vì họ không được biết. Im lặng, trong trường hợp này, không phải tử tế mà là để người kia đi vào một cái bẫy họ không thấy.
Còn một lý do nữa: cách người kia phản ứng khi được góp ý nhẹ là một trong những thông tin quý nhất của giai đoạn tìm hiểu. Người biết nghe và chỉnh lại sẽ là người dễ sống cùng. Người nổi nóng hay chối bỏ ngay ở chuyện nhỏ thì bạn cũng nên biết sớm.
Cách nói cho dễ nghe
Một khung nói đơn giản, dùng được cho hầu hết thói quen gây khó chịu:
- Chọn lúc riêng và bình thường. Không nói trước mặt bạn bè, không nói đúng lúc đang bực nhất. Một lúc đi dạo, ngồi uống nước là được.
- Nói việc cụ thể, không gán tính cách. “Mấy lần gần đây mình đợi khoảng nửa tiếng” thay vì “bạn vô trách nhiệm quá”.
- Nói cảm giác của mình. “Mình hơi chạnh lòng, cảm giác như mình không được ưu tiên.” Cảm giác của bạn không ai cãi được, còn nhận xét về người kia thì dễ bị cãi.
- Nói điều mình mong. “Nếu bị trễ, bạn nhắn mình trước nhé, vậy là mình thấy ổn rồi.” Mong muốn càng cụ thể thì càng dễ làm.
- Hỏi phần của họ. “Có chuyện gì làm bạn hay bị trễ không?” Biết đâu có lý do bạn chưa biết, như lịch làm việc khó đoán.
Cả đoạn nói chỉ cần bốn năm câu. Càng dài càng giống bài giảng. Nói xong thì chuyển sang chuyện khác, đừng để không khí đặc lại.
Câu nói mẫu cho vài tình huống hay gặp
Chỉnh từ ngữ cho hợp cách nói của bạn, nhưng giữ cấu trúc: việc cụ thể, cảm giác, mong muốn.
Dùng điện thoại suốt buổi hẹn: “Lúc đi với nhau mình muốn nói chuyện thật với bạn, hai đứa thử úp điện thoại xuống nhé, có việc gấp thì cứ cầm lên.”
Đùa về ngoại hình của bạn: “Câu đùa lúc nãy về cân nặng của mình, mình không thấy vui lắm. Mình biết bạn không có ý gì, chỉ là lần sau đừng đùa chuyện đó nhé.”
Hay ngắt lời: “Mình để ý là mình hay bị cắt ngang giữa chừng, mình cần nói hết ý thì mới thấy thoải mái. Mình cũng sẽ để ý để không ngắt lời bạn.”
Hủy hẹn sát giờ: “Mình hiểu có lúc có việc đột xuất. Nếu được, bạn báo mình sớm hơn chút để mình còn sắp xếp.”
Khi người kia không thay đổi
Một thói quen lâu năm không đổi sau một lần nói. Nếu sau khi góp ý người kia có cố gắng, dù chưa hoàn hảo, đó là dấu hiệu tốt. Ghi nhận sự cố gắng đó: “Hôm nay bạn nhắn mình trước khi trễ, mình thấy dễ chịu lắm.” Lời ghi nhận giúp thói quen mới ở lại lâu hơn lời nhắc.
Nếu sau vài lần nói rõ mà người kia vẫn vậy, kèm thái độ gạt đi như “bạn khó tính quá”, đến lúc bạn phải tự hỏi: mình có sống được với điều này lâu dài không? Nếu câu trả lời là không, thì vấn đề không còn là cách góp ý nữa mà là hai người có hợp hay không.
Còn với những điều thuộc nhóm thiếu tôn trọng hay vượt ranh giới, bạn không cần chờ người kia thay đổi mới quyết định. Một lần đã đủ để nói rõ, và nếu lặp lại thì việc rời đi là chính đáng. Bài nói về ranh giới cá nhân khi mới hẹn hò có thêm cách xử lý khi ranh giới bị vượt nhiều lần.
Những điều không nên làm
Có vài cách góp ý phản tác dụng mà nhiều người vẫn hay dùng:
- Bóng gió, nói kháy, đăng trạng thái ẩn ý trên mạng thay vì nói thẳng với người kia.
- Gom cả chục điều rồi nói một lần, khiến người kia thấy mình bị liệt kê tội.
- Nhờ bạn bè nói hộ.
- Góp ý về những thứ thuộc về con người họ như ngoại hình, gu thẩm mỹ, gia đình họ.
- Nói xong thì giận dỗi, chờ người kia dỗ mới thôi.
Và một điều nhỏ mà quan trọng: nếu bạn mong người kia nghe góp ý, hãy sẵn sàng nghe góp ý từ họ. Có thể bạn cũng có những thói quen làm họ khó chịu mà họ chưa nói. Mở lời trước kiểu “có điều gì ở mình bạn thấy khó chịu thì cứ nói nhé” làm mọi chuyện trở nên công bằng.
Khi chính bạn là người được góp ý
Nghe người mới quen nói “mình không thích lắm khi bạn…” thường khiến ta nóng mặt, nhất là khi đang cố gây ấn tượng tốt. Phản xạ tự nhiên là giải thích ngay, hoặc đùa cho qua. Thử dừng lại một nhịp và nói: “Cảm ơn bạn đã nói thẳng, mình không để ý chuyện đó.” Chỉ một câu thôi đã cho người kia thấy nói thật với bạn là an toàn.
Sau đó mới hỏi thêm nếu cần: “Bạn muốn mình làm thế nào thì thấy dễ chịu hơn?”. Nếu bạn thấy góp ý chưa công bằng, vẫn có thể nói phần của mình, nhưng nói sau khi đã nghe hết, và nói về hoàn cảnh chứ không phản công: “Hôm đó mình trễ vì kẹt việc thật, lần sau mình sẽ nhắn sớm hơn.”
Người biết nhận góp ý nhỏ một cách bình thản thường được tin tưởng hơn người lúc nào cũng tỏ ra hoàn hảo.
Tự kiểm trước khi nói
Hỏi mình ba câu. Điều này ảnh hưởng tới mình, hay chỉ là mình muốn người kia giống ý mình? Mình đã từng nói rõ chưa, hay mới chỉ bóng gió? Mình đang muốn người kia hiểu, hay đang muốn thắng?
Nếu câu đầu là “chỉ muốn họ giống ý mình”, hãy để yên. Nếu câu hai là “chưa nói rõ”, bắt đầu từ việc nói rõ, đừng trách họ không đổi. Nếu câu ba là “muốn thắng”, đợi bình tĩnh rồi hãy mở lời. Một cuộc trò chuyện để hiểu nhau luôn đáng giá hơn một cuộc cãi nhau có người thắng.
Câu hỏi thường gặp
Có điều không thích ở người yêu mới thì có nên nói không?
Nếu điều đó ảnh hưởng trực tiếp tới bạn và lặp lại nhiều lần thì nên nói, sớm và nhẹ. Nếu chỉ là gu hay sở thích riêng của họ thì có thể để yên, vì đó là con người họ chứ không phải lỗi.
Góp ý người mới quen thế nào cho khỏi mất lòng?
Chọn lúc riêng, nói việc cụ thể thay vì gán tính cách, nói cảm giác của mình và điều mình mong. Giữ ngắn gọn rồi chuyển sang chuyện khác để không khí không nặng nề.
Người ấy hay trễ hẹn thì nói sao?
Có thể nói mình đã đợi khá lâu vài lần, cảm thấy hơi chạnh lòng, và mong họ nhắn trước nếu bị trễ. Hỏi thêm xem có lý do gì để hiểu hoàn cảnh của họ.
Nói rồi mà người kia không thay đổi thì sao?
Ghi nhận nếu họ có cố gắng. Nếu nói rõ nhiều lần mà họ vẫn gạt đi, hãy tự hỏi mình có sống được với điều đó lâu dài không. Với điều thiếu tôn trọng thì không cần chờ.
Im lặng chịu đựng cho êm có được không?
Với chuyện nhỏ thỉnh thoảng thì được, nhưng im lặng với điều lặp lại thường khiến khó chịu cộng dồn rồi bùng ra. Người kia cũng không có cơ hội sửa vì họ không được biết.