Khi người thân đang yêu qua mạng và có dấu hiệu bị lừa, đừng mở đầu bằng câu “người đó là lừa đảo”. Hãy hỏi han về người ấy với sự tò mò thật, đề nghị cùng kiểm tra vài điều đơn giản, và giữ một ranh giới rõ về tiền. Mục tiêu là họ vẫn kể với bạn, không phải thắng một cuộc tranh luận.
Người đang yêu thường bảo vệ người mình yêu, nhất là khi bị nghi ngờ. Phản đối gay gắt dễ đẩy họ về phía kẻ lừa đảo, kẻ vẫn luôn dặn “đừng nghe người nhà, họ không hiểu chúng ta”. Bài này giúp bạn nhận ra dấu hiệu từ bên ngoài, nói những câu mở được cửa, và biết phải làm gì nếu họ đã chuyển tiền.
Dấu hiệu nhìn từ bên ngoài
Bạn không đọc được tin nhắn của họ, và cũng không nên đọc trộm. Nhưng có những thay đổi người xung quanh thấy được:
- Thường xuyên nhắn tin với một người chưa ai trong nhà gặp, nói người đó đang ở nước ngoài, đi biển, đóng quân hay làm dự án xa.
- Nhắc tới kế hoạch cưới, chuyển tới sống cùng, dù chưa từng gặp mặt.
- Đột nhiên hỏi cách chuyển tiền ra nước ngoài, mua tiền ảo, hoặc mở thêm tài khoản ngân hàng.
- Vay mượn, rút tiết kiệm, bán đồ với lý do mập mờ.
- Trở nên kín đáo, khó chịu khi có ai hỏi tới người ấy, hoặc nói người ấy dặn đừng kể với ai.
- Lo lắng mỗi khi nhận một cuộc gọi về quà bị giữ, phí thông quan, tài khoản đầu tư bị khoá.
Một hai dấu hiệu chưa nói lên gì; có những mối tình xa thật. Khi chuyện tiền bắt đầu xuất hiện, đó là lúc nên nói chuyện.
Vì sao lời khuyên thẳng thường phản tác dụng
Người đang trong một mối quan hệ, dù qua mạng, đã đặt vào đó tình cảm và hy vọng. Nghe ai đó bảo người mình yêu là kẻ lừa đảo, họ không chỉ nghe một nhận xét về người kia mà còn nghe một lời chê mình ngây thơ. Phản xạ tự nhiên là bảo vệ cả hai.
Kẻ lừa đảo hiểu rõ điều này và thường chuẩn bị trước: dặn người bị lừa rằng gia đình sẽ phản đối vì ghen tị, vì không muốn họ hạnh phúc. Mỗi lời phản đối gay gắt của bạn trở thành bằng chứng cho lời dặn ấy. Vì vậy, cách nói quan trọng không kém điều bạn nói.
Một điều nữa nên nhớ: người bị lừa tình không nhất thiết cô đơn hay thiếu hiểu biết. Có người rất giỏi việc, rất sắc sảo trong công việc, nhưng đang ở giai đoạn dễ tổn thương như vừa mất người bạn đời, con cái đi xa, nghỉ hưu. Hiểu điều này giúp bạn nói với sự thông cảm thay vì ngạc nhiên.
Những câu mở lời giữ được cửa
Bắt đầu bằng sự quan tâm tới người thân và cả người họ đang yêu. Một vài câu có thể dùng:
- “Dạo này thấy mẹ vui hẳn. Kể con nghe về chú ấy đi, chú làm gì, quen nhau thế nào?”
- “Em mừng vì anh có người để nói chuyện. Hai người gọi video bao giờ chưa? Em tò mò chú ấy trông thế nào.”
- “Chị không phản đối gì cả. Chị chỉ lo vì dạo này trên mạng có nhiều chuyện lừa tiền qua tình cảm, nên mình kiểm tra cùng nhau một chút cho yên tâm nhé?”
- “Có chuyện gì liên quan tới tiền thì kể bố nghe trước khi chuyển, bố không cản, chỉ cùng xem.”
Tránh những câu như “sao ngu thế”, “già rồi còn yêu đương”, “người ta lừa mà không biết”. Chúng không làm ai tỉnh ra, chỉ khiến họ thôi kể với bạn.
Cùng kiểm tra, không kiểm tra thay
Khi người thân đồng ý cùng xem, làm cùng họ, để chính họ thấy kết quả:
- Cùng tìm ngược ảnh hồ sơ của người kia bằng chức năng tìm kiếm hình ảnh. Cách làm có trong bài kiểm tra hồ sơ hẹn hò giả.
- Gợi ý một cuộc gọi video vào giờ người thân chọn, có thể có bạn ngồi cạnh.
- Nếu có lời rủ đầu tư hay nhận quà, cùng tự tra trang chính thức của đơn vị được nhắc tên, không dùng đường dẫn người kia gửi.
- Cùng đọc bảng dấu hiệu trong bài dấu hiệu người yêu qua mạng là kẻ lừa đảo và để người thân tự đối chiếu.
- Thống nhất một nguyên tắc chung: trước khi chuyển bất kỳ khoản nào cho người chưa gặp, kể với nhau một tiếng.
Để người thân tự đi tới kết luận quan trọng hơn bạn nói đúng. Kết luận tự mình nhìn thấy bền hơn kết luận người khác áp vào.
Phản ứng của người thân và cách đáp
Không phải cuộc nói chuyện nào cũng suôn sẻ. Một vài tình huống hay gặp:
| Người thân nói | Cách đáp nên dùng |
|---|---|
| “Người ta không như con nghĩ đâu.” | “Con mong là vậy. Mình kiểm tra chút để con yên tâm, được không mẹ?” |
| “Đã gọi điện rồi, giọng rất thật.” | “Giọng giờ có thể bị nhái. Gọi video một lần cho cả nhà làm quen luôn nhé.” |
| “Tiền của mẹ, mẹ tự quyết.” | “Đúng, mẹ quyết. Con chỉ xin được biết trước khi chuyển để cùng xem.” |
| “Chú ấy bảo đừng kể với ai.” | “Người thương mẹ thì sao lại không muốn mẹ kể với con cái?” |
| Im lặng, không muốn nói tiếp | “Không sao, khi nào muốn kể thì con luôn nghe.” |
Điều quan trọng trong mọi câu đáp là bạn không tranh quyền quyết định của người thân, chỉ xin được biết trước và cùng xem. Người thấy mình vẫn được tôn trọng thì dễ quay lại kể khi có chuyện lạ.
Những việc không nên làm
Đọc trộm điện thoại, lén chặn tài khoản. Bị phát hiện, bạn mất niềm tin của người thân, và họ càng nghe lời người kia hơn.
Doạ cắt đứt quan hệ. Lời doạ đẩy họ ra xa đúng như kẻ lừa đảo muốn.
Nhắn tin mắng người kia. Kẻ lừa đảo sẽ dùng chính tin nhắn ấy để chứng minh gia đình đang phá hoại.
Tự ý rút tiền, giữ thẻ của người thân là người trưởng thành. Trừ khi có lý do pháp lý rõ ràng, việc này chỉ gây xung đột. Hãy đề nghị cùng giữ, cùng xem thay vì tước quyền.
Kể chuyện cho cả họ hàng. Càng nhiều người biết, người thân càng xấu hổ và càng muốn chứng minh mình đúng. Giữ chuyện trong một hai người gần gũi nhất, những người họ tin và không phán xét.
Nếu người thân đã chuyển tiền
Lúc nhận ra, người thân thường rất xấu hổ, có khi giấu tiếp. Câu đầu tiên bạn nói quyết định họ có kể hết không. Hãy nói: “Không sao, mình xử lý từng bước. Bây giờ việc đầu tiên là gọi ngân hàng.” Rồi ngồi cạnh trong lúc họ gọi tổng đài chính thức, giúp chụp lại tin nhắn, gom biên lai, và đi cùng tới cơ quan công an trình báo. Thứ tự chi tiết có trong bài lỡ chuyển tiền cho kẻ lừa tình.
Để ý những cuộc gọi hứa lấy lại tiền sau đó. Người vừa bị lừa, nhất là người lớn tuổi, thường bị nhắm lại bởi chính nhóm cũ dưới danh nghĩa luật sư, cán bộ, dịch vụ thu hồi.
Khi họ vẫn chưa tin
Có những lúc dù bạn đã nói khéo, người thân vẫn bảo vệ người kia. Đừng coi đó là thất bại cuối cùng. Giữ quan hệ ấm áp, tiếp tục hỏi han chuyện đời thường, và nhắc lại một nguyên tắc duy nhất: trước khi chuyển tiền thì kể với nhau. Nhiều người chỉ nhận ra khi lời nhờ tiền lớn tới mức chính họ thấy lạ, và lúc đó họ cần một người mà họ không ngại quay về kể.
Bạn không chịu trách nhiệm cho quyết định của một người trưởng thành, nhưng bạn có thể là cánh cửa luôn mở. Đôi khi, đó là thứ bảo vệ họ tốt nhất.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ yêu qua mạng có dấu hiệu bị lừa thì nói thế nào?
Bắt đầu bằng sự quan tâm, hỏi về người kia với sự tò mò thật, rồi đề nghị cùng kiểm tra cho yên tâm. Tránh những câu chê bai hay khẳng định người kia là lừa đảo, vì chúng dễ khiến bố mẹ phòng thủ và thôi kể với bạn.
Người thân không tin mình bị lừa thì phải làm sao?
Giữ quan hệ ấm áp và thống nhất một nguyên tắc: trước khi chuyển tiền thì kể với nhau. Không đọc trộm điện thoại hay doạ dẫm. Nhiều người tự nhận ra khi lời nhờ tiền trở nên quá lạ, và họ cần có người để quay về kể.
Có nên nhắn tin mắng kẻ lừa đảo đang lừa người thân không?
Không nên. Kẻ lừa đảo có thể dùng tin nhắn đó để chứng minh với người thân rằng gia đình đang phá hoại, khiến họ càng tin người kia hơn. Tập trung giữ bằng chứng và nói chuyện với người thân.
Người lớn tuổi bị lừa tình qua mạng đã chuyển tiền thì làm gì trước?
Ngồi cùng họ gọi ngay ngân hàng qua tổng đài chính thức, gom tin nhắn và biên lai, rồi đi cùng tới cơ quan công an trình báo. Đừng trách móc, và cảnh giác với ai gọi hứa lấy lại tiền có thu phí.
Làm sao phòng cho bố mẹ khỏi bị lừa tình qua mạng?
Trò chuyện thường xuyên về những chuyện lừa đảo đang xảy ra, thống nhất nguyên tắc không chuyển tiền cho người chưa gặp, và để bố mẹ biết rằng kể với con cái không bao giờ là chuyện đáng xấu hổ.